Prawidłowy rozwój dziecka odbywa się stopniowo, dzieląc się  na etapy, z których każdy charakteryzuje się określonymi cechami. Dzieci powoli nabywają nowych umiejętności dotyczących segregacji i przetwarzania bodźców. Duża część aktywności podejmowanych przez dziecko w pierwszych latach życia jest częścią jednego procesu-  układ nerwowy odbiera informacje ze wszystkich zmysłów i przekształca je w stosowne reakcje. Maluch uczy się jak wyselekcjonować bodźce istotne, a ignorować pozostałe. Jeśli procesy te przebiegają prawidłowo, dziecko nie powinno mieć większych problemów w późniejszym funkcjonowaniu w społeczeństwie – najpierw w żłobku, a później w przedszkolu i szkole.

Jak wspierać rozwój zmysłowy najmłodszych dzieci?

Dziecko za pomocą narzędzi, jakimi są zmysły, uczy się i rozwija. Ma możliwość poznawać siebie i swoje otoczenie dzięki węchowi, słuchowi, smakowi, wzrokowi oraz dotykowi. Integracja sensoryczna, czyli współdziałanie wszystkich narządów zmysłowych, jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju każdego człowieka. Budując wiedzę o otaczającej rzeczywistości dziecko opiera się na wszystkich informacjach zmysłowych, które do niego docierają. Właściwa zabawa adekwatna do jego wieku i potrzeb ma ogromny wpływ na prawidłowy rozwój tej umiejętności. Co dorosły może zrobić by wspierać rozwój sensoryczny dziecka:

  • Zaspokajać podstawowe potrzeby fizjologiczne dziecka.
  • Dostarczać nowych walorów smakowych przy codziennych posiłkach.
  • Przysuwać przedmioty blisko dziecka, wkładać mu zabawki do rączki, pozwolić na poznanie ich buzią.
  • Pozwalać i wspierać swobodny ruch i pracę mięśni (np. gdy dziecko leży na macie).
  • Pobudzać kontakt dotykowy z dzieckiem (przytulać głaskać).
  • Wspierać percepcję kinestetyczną dziecka (bujać, nosić na rękach, kołysać).
  • Zapewniać materiały sensoryczne w codziennych zabawach (drewniane klocki, książeczki sensoryczne, klepsydry z piaskiem/wodą).
  • Badać z dzieckiem dźwięki z otoczenia np. poprzez „instrumenty” takie jak garnek z łyżką drewnianą.
  • Pozwalać dziecku brudzić się podczas zabawy – „brudne dzieci to szczęśliwe dzieci”.

Jak nasz żłobek wspiera rozwój sensoryczny dzieci?

W każdym miesiącu jeden dzień poświęcamy w całości na zabawy sensoryczne. Co to oznacza w praktyce? Dużo brudzenia, radości oraz niezapomnianych doznań. Dzieci mają dostęp wtedy do naturalnych materiałów takich jak: piasek, mąka, woda, patyki, liście , kamienie itp. Mogą manipulować nimi w dowolny sposób (nie zalecamy jednak pracy zmysłem smaku). W ciągu zajęć tygodniowych wprowadzamy elementy sensoryki takie jak: próbowanie nowych smaków,  tunele czy tory sensoryczne. Malujemy rękami i stopami, chodzimy na bosaka, próbujemy rozpoznać przedmioty tylko poprzez dotyk, tworzymy własne masy solne i ciastolinę. Zabawy sensoryczne stymulują nasze maluchy wieloaspektowo. Wpływają na:

  • wspomagają percepcję kinestetyczną (zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała),
  • ułatwiają odbieranie i przetwarzanie bodźców,
  • wzmacniają prawidłowe napięcie mięśniowe,
  • usprawniają koordynację wzrokowo-ruchową,
  • pobudzają rozwój mowy,
  • pobudzają do działania,
  • uczą kolorów, kształtów, smaków,
  • poprzez zaangażowanie dziecka wyciszają je i zapewniają spokój,
  • wpływają na płynną pracę układu nerwowego,
  • stymulują dzieci do poznawania i odkrywania świata.

Zaburzenia integracji sensorycznej

Jeśli coś zaburza przepływ bodźców to mamy wtedy do czynienia z zaburzeniami integracji. Dr Anna Jean Ayres porównuje to do “korka” ulicznego, który uniemożliwia pewnym obszarom mózgu otrzymywanie informacji koniecznych do poprawnej interpretacji bodźców zmysłowych. Pierwsze objawy zaburzeń można zauważyć już u niemowlaka , mogą objawiać się płaczliwością, niepokojem, problemami z ssaniem pokarmu. U dzieci starszych przejawem zaburzeń integracji sensorycznej może być np. niechęć do obcinania włosów, paznokci, kremowania, trudności w zasypianiu, zbyt intensywny reakcja na wrażenia sensoryczne (krzyk, histeria, płacz).
Ważne jest zatem by od najmłodszych lat wspierać rozwój integracji sensorycznej poprzez zabawy i różnego rodzaju aktywności.

Źródła:

Integracja sensoryczna na co dzień- M. Borkowska, K. Wagh

Dziecko a integracja sensoryczna – A. Jean Ayres